Van Sandick Archief
in De Sumatra Post
Een krantenknipsel uit de pioniersdagen van de aviatiek, toen een vliegveld nog een veld was, en de gouverneur zijn hoed moest laten brengen. Elders in het archief staat L.H.W. van Sandick op foto's zonder hoofddeksel.
Het vijfde vliegtuig
Op het vliegveld.
Vanochtend om 9 uur stond Medan's vliegveld reeds vol.
De gouverneur, de burgemeester en alle andere autoriteiten stonden op den uitkijk. Elke minuut stroomden auto's aan en schoolkinderen zorgden voor feestelijk geroezemoes.
De vliegers zouden nu betoel komen. (betoel = echt, heus, werkelijk)
De ossen, die de benzine hadden aangevoerd, stonden reeds met een mistroostige uitdrukking op het intelligente gelaat te wachten, met de staarten eenigszins rechtstandig achteruit, welke pose ten duidelijkste demonstreerde: het zit ons al tot hier, met die vliegtuigen...
Opmerkelijk was het groote aantal menschen, ambtenaren, zakenlieden en particulieren, die den tijd gevonden hadden "er even tusschen uit te knijpen".
Het wekte den indruk, dat er vanochtend niet veel in Medan's zakenleven omging. Ondanks het feit dat de Russische obligaties 100 pct. in waarde zijn gestegen. 't Is onbegrijpelijk.
Er waren ook vele dames.
Zij gaven fleur aan het drassige gras, waaruit zij als veelkleurige bloemen opdoken. 't Is net zoo als bij de races: er behooren dames bij in aardige toiletten, om de pauzen aangenaam te vullen.
Wat schiet er anders over, als het nummer nog niet begonnen is, dan indrukken op te doen omtrent de nieuwste creaties van Weldon, in blauw en bleu, rood en cerise, grijs en gris perle, zijde en soie artificielle, crèpe de Chine, taf-taf (of hoe heet het), en georgette van pauw-pauw....
Er was van alles.
Dat had intussen niets met de vliegerij te maken. Behalve, dat het tot het decor van de aankomst van eenige koene Hollandsche knapen behoort, die na een tocht over uitgedroogde woestijnen en afgrijselijke gebergten en bebandjirde vliegvelden wel aangenaam getroffen moeten worden door ras-echte landgenooten te worden toegejuichd. (‘Bandjiren’ is Maleis-Javaans voor het plotseling wassen en overstromen van rivieren na heftige regens in de bergen.)
Maar waar blijven ze?
De heer de Vries kwam intusschen met een veelbelovenden glimlach op het gelaat aanrijden. Had hij weer één of ander sterk telegram ontvangen?
De schooljeugd voelde het nationale hart reeds opengaan en hief "In naam van Oranje, doe open de poort!" aan, af en toe geïterrumpeerd door misleidende uitroepen, die ieder belangstellende tot dupe van de grap maakten.
't Was al bij half tien en nog geen stip. De gouverneur kreeg het warm en verwisselde de ambtspet tegen een hoed. De heer van Sandick bracht zelf het hoofddeksel naar zijn auto... Is er sympatieker gebaar wel bekend? Het dient aan de vergetelheid ontrukt te worden.
Met dat al geen vliegers.
Totdat eindelijk de directeur van het Postkantoor kwam aansnorren met de mededeeling:
De vliegers vertekken om 11 uur uit Sengora! (Ook Singora, thans Songkla, in Zuid-Thailand)
Dat was de Job's tijding.
Berusting teekende zich op ieders gelaat af; nu goed, dan vanmiddag maar.
De chef-voerwezen, die juist zoo blij was dat alle auto's netjes in een lange rij stonden, zag deze rij wreedelijk verstoren. Men ging naar huis.
Het gewone, leven kon weer worden voortgezet.
De heer Blom noteerde eenige telegrafische orders voor Russen en Pertak's.
Tout était puur le mieux.
De aankomst.
En hedenmiddag begon dezelfde rush: zij, "die er even tusschen uit hadden weten te knijpen", werden aangevuld door de halve sabbatisten der kantoren, die van den bankholiday profiteerden om zich naar het vliegterrein te spoeden.
De toeloop was zoodoende nog groter dan 's morgens.
Zouden ze nu heusch komen?
Hier en daar werd een relativiteitsberekening gemaakt: 11 uur uit Sengora, tot Medan ongeveer 3½ uur, vermoedelijke aankomst half drie.
Het was wat warm.
De afwezigheid van schaduw en koele dronken werd betreurd.
Als er in Medan iets gebeurt, waarbij gewacht moet worden, zijn laatstgenoemde dingen nu eenmaal onmisbaar.
Van welken kant zouden ze komen: recht streeks via Penang, of een beetje meer van rechts?
Via Penang, was de algemeene overtuiging.
Inmiddels stroomden steeds meer belangstellenden toe. Ook de wegen om het vliegveld stonden vol.
Er heerschte spanning.
Daarna gewoel: alle blikken gingen één kant uit.
Warempel, dààr waren ze.....!
Het gesnor werd al luider, er werden drie sierlijke zwaaien gemaakt....eenige seconden van ingehouden adem. En toen gleed de Fokker om 3:20 onder toejuiching van het publiek, het veld op.
De autoriteiten haastten zich onmiddellijk naar het cabinedeurtje, waar de lachende gezichten van Aler, Smirnoff, Veenendaal en Proost zichtbaar werden.
De gouverneur, de heer van Sandick, schudde hun hartelijk de hand en wenschten (sic) de vliegers geluk met hun behouden aankomst, ondanks de ondervonden moeilijkheden op hun traject.
En evenals bij de vorige gelegenheden, vormden er zich onmiddellijk kringen van belangstellenden om ieder der reizigers, om persoonlijk het één en ander van hun bevindingen, vooral in verband met de gekregen averij op te vangen......
Opnieuw bewees deze ontvangst het groote medeleeven van de Indische samenleving met onze aviateurs, een belangstelling die hen zonder twijfel warm moet aandoen.
Ondanks het feit, dat drie vliegtuigen van de vijf niet op de vastgestelde data konden arriveeren, stemde de behouden landing van dit toestel tot groote vreugde, aangezien thans reeds méér dan de helft der vijf vliegtuigen op Indischen bodem is aangeland.
Daarna ging het in optocht naar Medan.
Morgen zal via Palembang direct naar Batavia worden doorgevlogen, waar de vliegers tusschen 4 en 5 uur 's middags verwacht worden.
