Hoofdstuk IV
uit “Het geslacht van Sandick”, 1960
Onze familie in Wijk bij Duurstede
Wijk bij Duurstede, het oude Dorestad, is een oud stadje in de provincie Utrecht. De positie te midden der andere Utrechtse steden blijkt daaruit dat Gedeputeerde Staten van Utrecht in de 17e eeuw bestonden uit 12 leden, 4 uit de Geëligeerden, 4 uit de Ridderschap, 2 uit de stad Utrecht (de 2 burgemeesters), 1 uit Amersfoort en 1 beurtelings uit Rhenen, Wijk bij Duurstede en Montfoort, elke 3 maanden wisselend (zie Fruin-Colenbrander, Geschiedenis der Staatsinstellingen in Nederland, 1e druk, blz. 241).
Vast staat dat sedert 1589 en wel tot 1740, dus anderhalve eeuw, de van Sandicks in Wijk bij Duurstede woonden. Zij zijn er schepen, schout, cameraer, secretaris der stad geweest. Twee zijn er burgemeester van Wijk geweest: Johan (5e generatie, 1680-1718, een neef van onze Surinaamse voorvader Johan), die opgevolgd werd door zijn oom Cornelis, broer van onze voorvader Gerbrand, de Cornelis van het slachtregister, die in 1740 als laatste Wijkse van Sandick stierf. Deze twee burgemeesters zijn ook Gedeputeerden ter Statenvergadering van Utrecht geweest.
Een familiereliquie was de glazen bokaal die in 1710 aan Johan Jacobs van Sandick werd vereerd toen de familie 100 jaar cameraer was. Helaas is deze bokaal in de oorlogsjaren omgekomen. Gelukkig waren er foto's in het archief die hier afgedrukt worden.
Wij stammen dus niet af van burgemeesters van Wijk, doch dat maakt niet veel verschil; zoals men uit bijgaande volledige geslachtslijst ziet waren alle van Sandicks er notabelen. Ook waren er velen regent van het Ewoud- en Elisabeth Gasthuis, een oude instelling, wel uit 1400 daterend, welke thans nog bestaat en waarin nog het portret van de regent burgemeester Johan hangt.
Ook waren er vele van Sandicks ouderling of diaken van de kerk; er hangen van vele van Sandicks wapenborden in de kerk te Wijk (zie „Genealogische en heraldische gedenkwaardigheden in en uit de kerken der provincie Utrecht", beschreven door Mr. P. C. Bloys van Treslong-Prins - Oosthoek 1919).
Er waren destijds ook van Sandick-graven in de kerk met wapens, maar deze wapens zijn ingevolge voorschrift in 1795 alle weggebikt, zoals ook van het portret in het Gasthuis het wapen op de lijst is verwijderd.
Dit alles waren echter ere-ambten. - Wat deden zij verder in het stadje Wijk?
Onze voorvader Johan (3e generatie) was o.m. notaris; hij stierf in 1692. - Een zijner zoons (Johan, broer van onze voorvader Gerbrandt) was coopman in wijnen, dus wijnhandelaar; de eerste Jurphaes pachter van de zijden en wollen lakenen (wat op zichzelf nog niet beduidt dat hij ook lakenkoopman was, hij kan ook de inkomsten gepacht hebben).
Stadsbewoners zijn het in ieder geval steeds geweest, dat blijkt ook uit de aan- en verkopen van grond en huizen, waardoor ook dikwijls blijkt waar zij woonden, o.a. in de hoofdstraat, de Peperstraat. - Boomgaarden hadden zij in dit vruchtbomenland zeker, dat blijkt al uit de eerste akten.
Zij trouwden er met dochters uit hun kring, van Ommeren, Schaghen, Aerssen, van Juchen. Dit waren eveneens regeringsfamilies in Wijk, die er burgemeester etc. waren. De dochters van Sandick trouwden ook weer met notabelen, o.a. met burgemeesters te Wijk, zoals Middelcoop. Twee broers van Sandick (broers van onze voorvader Gerbrandt) trouwden omstreeks 1680 met twee zusters Ploos van Amstel, welke daarom hun wapen kwartileerden met het wapen Ploos van Amstel, wat onze voorvaders natuurlijk niet deden. (N.B.: J. A. v. S. (1727-1763) gebruikte toch nog wel het gekwartileerde wapen, hoewel hij niet van Ploos van Amstel afstamde, zie R. 1b). De tak Jakob van Sandick-Agnes Ploos van Amstel stierf echter al in 1730 uit door het overlijden van hun zoon Nicolaas van Sandick in Suriname. Hun andere zoon Johan (burgemeester van Wijk), de man van het portret en de beker, was al in 1718 „door de val van een chaise" ongehuwd overleden. —
Het echtpaar Johan van Sandick-Isabella Ploos van Amstel had slechts een dochter.
Het schijnt dat slechts één van Sandick zich in de Wijkse tijd elders in Nederland vestigde en wel Dr. Lodewijck van Sandick (1647-1711), de enige van Sandick - tot op de huidige dag - die medicus was, de eerste (en tot begin 19e eeuw ook de enige) die studeerde en wel te Leiden (zie album studiosorum) en daardoor ook blijkbaar wat losser stond van de vaderstad Wijk. Hij vestigde zich in Weesp, werd er burgemeester en trouwde Agnieta de Flines, een dubbele weduwe met kinderen van haar twee vorige echtgenoten, doch die in haar derde huwelijk geen kinderen kreeg.
